Een waardeketenanalyse helpt u te bepalen waar in de keten de meeste emissies plaatsvinden en waar de grootste reductiekansen liggen. Deze analyse is een belangrijk instrument binnen de CO2-Prestatieladder om invulling te geven aan ‘scope-overstijgend’ denken. In dit blog leggen we uit hoe u binnen en buiten de grenzen van uw eigen organisatie onderzoekt hoe u daadwerkelijk impact kunt maken.
Een waardeketenanalyse is een inventarisatie en analyse van de CO2-emissies die plaatsvinden in de waardeketen waarin uw organisatie actief is. Het doel van zo’n analyse is dat u inzicht krijgt in de omvang en herkomst van deze emissies en de mogelijkheden die u heeft om deze te beperken. Dat kan bijvoorbeeld door het aanpassen van productieprocessen, materiaal- en ontwerpkeuzes en samenwerking met partners binnen de waardeketen.
Voor trede 2 en 3 van de CO2-Prestatieladder bent u verplicht een waardeketenanalyse te maken. De waardeketenanalyse is in grote mate bepalend voor andere elementen en vereisten van de Ladder. De uitkomst van de analyse vormt bijvoorbeeld de basis voor de keuzes die u maakt in uw Klimaattransitieplan en de vertaling daarvan naar de korte termijn, het Plan van Aanpak.
Wanneer u bent gecertificeerd op niveau 4 of 5 van versie 3.1 van de CO2-Prestatieladder bent u de term ketenanalyse al tegengekomen. In versie 4.0 spreken we van een waardeketenanalyse. Ten opzichte van de ketenanalyse verschilt de waardeketenanalyse op twee belangrijke punten:
Het bepalen van de belangrijkste activiteiten doet u aan de hand van een impact- en invloedanalyse. Zo’n analyse maakt u in drie stappen:
Na het bepalen van de belangrijkste activiteiten kunt u uw waardeketenanalyse gaan opstellen. Ook dit doet u weer stapsgewijs.
Ieder jaar houdt u uw waardeketenanalyse tegen het licht om te kijken of deze nog actueel is. Indien er wijzigingen hebben plaatsgevonden, bijvoorbeeld als het gaat om de belangrijkste activiteiten, past u uw waardeketenanalyse aan. Bij een hercertificeringsaudit – die elke drie jaar plaatsvindt – bent u verplicht om de waardeketenanalyse te actualiseren.
Een ander aspect van de waardeketenanalyse is externe communicatie. Dit houdt in dat u uw waardeketenanalyse publiceert op uw eigen website en de website van SKAO. Doel hiervan is dat u verantwoording aflegt, laat zien dat u transparant bent en dat andere organisaties van uw waardeketenanalyse kunnen leren.
Hoewel we streven naar maximale transparantie verwachten we niet dat u bedrijfsgevoelige informatie deelt. Wanneer u in verband met gevoeligheid iets weglaat, zoals de naam van een leverancier, moet u wel duidelijk aangeven dat u iets achterwege laat. Hierbij kunt u eventueel nog aangeven om welk type bedrijf het gaat.
“De waardeketenanalyse van CO2-Prestatieladder 4.0 brengt nog breder in kaart wat de uitstoot is binnen scope 3 en daarbuiten en welke invloed uw organisatie heeft om samen met uw ketenpartners emissies te verminderen”
Tijmen de Groot, SKAO
Voor het in kaart brengen van emissies van uw ketenpartners kunt u twee methoden gebruiken: spend-based en activity-based.
Bij spend-based berekent u de emissies door uw uitgaven per categorie te koppelen aan macro-economische kengetallen voor de CO2-uitstoot. Voordeel van deze methode is dat die relatief eenvoudig is en aansluit op uw boekhouding. Nadeel is dat de methode werkt met landelijk gemiddelde cijfers en dus onnauwkeurig is. De methode is hiermee weliswaar geschikt voor een hotspotanalyse, maar niet voor het stellen van doelen, monitoren en vergelijken van diensten of producten binnen een categorie.
Bij activity-based kijkt u naar de emissies per activiteit, zoals de aanschaf van materiaal of materieel. Deze activiteit vermenigvuldigt u met CO2-informatie uit een Environmental Product Declaration (EPD) of een levenscyclusanalyse (LCA) van uw leverancier. Deze methode is vanwege de hoge nauwkeurigheid zeer goed bruikbaar voor het vergelijken van producten en leveranciers, het stellen van concrete doelen en monitoring. Beperking is wel dat het in veel sectoren lastig is om EPD- of LCA-informatie te verkrijgen.
De activity-based methode is dus het meest nauwkeurig voor een waardeketenanalyse, maar vanwege de beperkte data in veel sectoren nog erg complex. Om de stap van spend-based naar activity-based te maken, kunt u nog een tussenmethode gebruiken: een company spend-based, oftewel bedrijfsspecifieke spend-based.
Bij een bedrijfsspecifieke spend-based deelt u de klimaatimpact van uw toeleverancier door de omzet van uw inkoop bij deze leverancier. In plaats van een macro-economisch gemiddelde maakt u hierbij dus gebruik van bedrijfsspecifieke informatie, maar nog steeds spend-based. Deze methode is vooral geschikt voor een analyse van leveranciers waarbij u veel verschillende diensten en/of producten inkoopt.
Uw waardeketenanalyse hoeft niet direct perfect te zijn. Zeker met veel verschillende leveranciers gaat het niet lukken om alles meteen activity-based te maken. De beste manier is om in een meerjarenprogramma vanuit een hotspotanalyse met spend-based via company spend-based naar activity-based toe te werken. Hierbij streeft u ernaar te beginnen met uw belangrijkste leveranciers en leveranciers die al veel informatie over hun emissies beschikbaar hebben.
Het kan soms lang duren om benodigde informatie bij uw toeleveranciers boven tafel te krijgen. Bijvoorbeeld omdat u bij een leverancier naar verschillende afdelingen wordt doorverwezen of omdat een bedrijf emissiecijfers niet goed in kaart heeft of niet beschikbaar stelt. Het helpt om met bedrijven om tafel te gaan, zodat ze de cijfers in de jaren erna mogelijk wel op orde hebben en openbaar maken. Ook kunt u cijfers halen uit financiële en milieujaarverslagen.
“Het is belangrijk goed uit te zoeken welk deel van uw scope 3-emissies u in eerste instantie activity-based maakt en wat u in het begin wat algemener laat. Als u alles in een keer gedetailleerd wilt doen, loopt u helemaal vast”
Geert Bergsma, CE Delft
In onderstaand webinar legt Tijmen de Groot, projectleider van CO2-Prestatieladder 4.0 bij SKAO, uit wat een waardeketenanalyse is en hoe u deze opstelt. Daarnaast vertelt Geert Bergsma van CE Delft hoe de spend-based en activity-based methode en een variant hierop u kunnen helpen bij het in kaart brengen van emissies van uw inkopen.
In de video beantwoorden de sprekers ook vragen van bedrijven en organisaties die bij de sessie aanwezig waren. Mocht u na het terugkijken van het webinar nog vragen hebben, dan kunt u contact met ons opnemen.
Bij een energieverbruik vanaf 10 terajoule per jaar moet uw bedrijf voldoen aan de eisen van de Energy Efficiency Directive (EED). Door de herziening van de EED in 2023 is een groter deel van de Ladder-certificaathouders EED-plichtig. In dit blog leggen we uit welke eisen voor uw bedrijf gelden en hoe u een certificaat van de CO2-Prestatieladder of ISO 50001 kunt inzetten als alternatief voor een EED-auditplicht en als…
Wie zich voor trede 2 of 3 van de CO2-Prestatieladder wilt laten certificeren, moet een Klimaattransitieplan (KTP) opstellen. In dit plan beschrijft u aan de hand van concrete doelen, maatregelen en een tijdspad hoe je als organisatie toewerkt naar CO2-reductie voor de middellange termijn (5 tot 10 jaar) en de lange termijn (2050). Het Klimaattransitieplan is een van…
Nieuwsbrief ontvangen?
"*" geeft vereiste velden aan