Op 15 oktober 2026 is de CO₂-Prestatieladder officieel gelanceerd in Portugal. Het evenement in Lissabon sloot een nationale pilot van twee jaar af en luidde de volgende fase in: de Ladder toepassen in echte aanbestedingen. LIPOR, de intergemeentelijke afvalverwerker van de regio Porto, maakte bekend dat het de Ladder gaat toepassen in een aanstaande openbare aanbesteding.

De CO₂-Prestatieladder is zowel een inkoopinstrument als een CO₂-managementsysteem. Aanbestedende diensten belonen leveranciers die hun uitstoot verminderen met een gunningsvoordeel. Dat maakt de Ladder een krachtig instrument voor klimaatimpact: onderzoek laat zien dat gecertificeerde organisaties hun CO₂-uitstoot twee keer zo snel verminderen als het branchegemiddelde. In Nederland werken meer dan 300 publieke organisaties al ruim 15 jaar met de Ladder. Inmiddels wordt de Ladder ook ingevoerd in zes andere Europese landen: België, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk.

Van training naar aanbesteding

De afgelopen twee jaar coördineerde onze Portugese partner Aliados Consulting de nationale pilot, met steun van de IKEA Foundation als onderdeel van de Europese uitbreiding van de Ladder. Samen met SKAO en andere belangrijke partijen in en buiten Portugal legde Aliados de basis voor de invoering van de Ladder in Portugal. De pilot richtte zich op drie onderdelen: de Ladder afstemmen op de Portugese context, een sterk netwerk en ecosysteem opbouwen en de kennis en vaardigheden van publieke inkopers versterken. De pilot leverde onder meer op:

De lanceringsdag begon met een CO₂-Prestatieladder-hackathon: een hands-on sprint voor publieke organisaties, georganiseerd door Aliados Consulting en juridisch expert Ana Rita Babo (Cerejeira Namora, Marinho Falcão). Deelnemers doorliepen de praktische stappen van een aanbesteding met de Ladder, van het kiezen van geschikte opdrachten tot het opstellen van de aanbestedingsdocumenten en het voldoen aan de juridische eisen.

LIPOR kiest voor een aanbesteding met de Ladder

Tijdens de middagconferentie maakte Nuno Freitas Filipe namens LIPOR bekend dat de organisatie de CO₂-Prestatieladder opneemt in een aanstaande aanbesteding voor de doorlopende levering van schoonmaakproducten en -benodigdheden. De aanbesteding gaat naar verwachting uiterlijk in januari 2027 van start. Aliados Consulting ondersteunt LIPOR bij het opnemen van de Ladder in de aanbestedingsdocumenten, waaronder de gunningscriteria en de contractbepalingen, en organiseert volgende maand een webinar voor de leveranciers van LIPOR. Hier wordt de pilot praktijk: publieke inkoopkracht die leveranciers beloont voor het verminderen van hun uitstoot.

“We zijn er klaar voor!” zegt Maud Vastbinder, Manager CO₂ Performance Ladder Europe bij SKAO. “De pilotfase gaf ons de kans om kennis en capaciteit op het gebied van duurzaam inkopen op te bouwen en Portugese inkopers toe te rusten om de CO₂-Prestatieladder in de praktijk te brengen. Een aantal van hen heeft nu toegezegd de Ladder te gebruiken in hun komende aanbestedingen.”

De conferentie werd geopend door Vasco Rodrigues, plaatsvervangend ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden in Portugal. Maud Vastbinder van SKAO presenteerde de internationale ontwikkeling van de Ladder. Ook kwam ECO360 aan bod, de Portugese nationale strategie voor duurzaam inkopen. In een rondetafelgesprek onder leiding van professor Carlos Videira (Universiteit van Minho) bespraken Ana Rita Babo, Paula Trindade (ESPAP, de gedeelde dienstverlener van de Portugese overheid) en Nuno Freitas Filipe (LIPOR) de juridische, institutionele en operationele voorwaarden om de Ladder toe te passen.

Hoe verder met de Ladder in Portugal

De volgende fase richt zich op het begeleiden van de eerste aanbestedingen in Portugal, het leren daarvan en het versterken van de samenwerking met aanbestedende diensten. Elke aanbesteding met de Ladder geeft leveranciers een concrete prikkel om hun CO₂-uitstoot te verminderen. Portugal laat zien dat juridische duidelijkheid, gerichte training en institutionele samenwerking samen de weg vrijmaken voor een nieuwe nationale markt voor de Ladder. Die lessen helpen ook bij de verdere uitbreiding van de Ladder in Europa.

Wilt u meer weten over de CO₂-Prestatieladder in Portugal? Neem contact op met Aliados Consulting (Engelstalige pagina).