Een nieuw onderzoek van het Utrecht University Centre for Public Procurement (UUCePP) laat zien dat het gebruik van de CO₂-Prestatieladder bij publieke aanbestedingen in de bouw samenhangt met meetbare dalingen van lokale CO₂-emissies. Het onderzoek is uitgevoerd binnen een EU-project, gefinancierd door de IKEA Foundation, en combineert aanbestedingsdata, certificeringsgegevens en satellietmetingen van CO₂-uitstoot.

Lagere emissies waar de Ladder wordt toegepast

De analyse toont aan dat bouwprojecten waarbij de CO₂-Prestatieladder wordt gebruikt, gepaard gaan met lagere CO₂-emissies in de gemeenten waar deze projecten plaatsvinden. Daarbij is gekeken naar de locatie van het project, niet naar de vestigingsplaats van de aanbestedende organisatie. Ook landelijke en provinciale aanbestedingen tellen mee, zolang het werk binnen een gemeente wordt uitgevoerd.

Het grootste effect wordt gevonden bij opdrachten die zijn gegund aan organisaties met trede 5-certificering (versie 3.1). In die gevallen daalt de uitstoot tot 1,6 ton CO₂ per km² binnen twee jaar na gunning. De effecten zijn vooral zichtbaar in dichtbevolkte gemeenten en in de bouwsector, waar werkzaamheden direct invloed hebben op lokale emissies. De onderzoekers benadrukken dat het om statistische samenhang gaat, geen bewezen causaliteit.

Grote potentie bij opschaling

Het onderzoek rekent ook door wat er gebeurt bij bredere toepassing. Als 10% meer bouwcontracten wordt gegund aan trede-5-gecertificeerde organisaties, kan dit leiden tot ruim 1 miljoen ton CO₂-reductie in drie jaar tijd. Dat staat gelijk aan het een jaar lang van de weg halen van circa 476.000 auto’s.

Deze reductie komt overeen met 0,25–0,30% van de jaarlijkse Nederlandse CO₂-uitstoot en vertegenwoordigt een geschatte marktwaarde van €23–27 miljoen per jaar binnen het EU-ETS.

Gestructureerde aanpak werkt beter dan losse eisen

Opvallend is dat algemene verwijzingen naar CO₂-reductie in aanbestedingen geen meetbaar effect laten zien. De CO₂-Prestatieladder doet dat wel, juist door de gestructureerde en controleerbare aanpak. Vooral trede 5 blijkt effectief, mede omdat deze ook scope 3-emissies (in de keten) omvat.

Bovendien geldt: hoe meer opdrachten naar trede-5-gecertificeerde organisaties gaan, hoe groter de emissiereductie in de jaren daarna. Dit bevestigt dat de Ladder niet alleen een aanbestedingsinstrument is, maar ook een effectief managementsysteem voor structurele CO₂-reductie.

Aanbevelingen voor aanbestedende diensten

De onderzoekers adviseren om:

Effectief instrument voor structurele CO₂-reductie

De studie laat zien dat duurzaam aanbesteden met de CO₂-Prestatieladder kan leiden tot aantoonbare en betekenisvolle CO₂-reducties, mits deze gericht wordt toegepast en gecombineerd met hoog gecertificeerde opdrachtnemers. Daarmee bevestigt het onderzoek de Ladder als een krachtig instrument voor zowel aanbestedingen als klimaatbeleid op lokaal niveau.

Lees hier het rapport