De CO₂-Prestatieladder biedt Franse overheidsinkopers een praktische manier om leveranciers te belonen die hun CO₂-uitstoot verminderen. Resah, een centrale inkooporganisatie voor de Franse gezondheidszorg, was een van de eerste Franse overheidsinkopers die de Ladder in een daadwerkelijke aanbesteding heeft toegepast. Uit hun ervaring blijkt hoe de Ladder inkopers helpt om hun gehele leveranciersbestand bij CO₂-reductie te betrekken, inclusief kleinere organisaties.

De CO₂-Prestatieladder is zowel een inkoopinstrument als een CO₂-managementsysteem. Overheidsinkopers gebruiken deze om leveranciers te belonen die hun uitstoot meetbaar verminderen. De Ladder wordt in Nederland al meer dan 15 jaar gebruikt en wordt ook toegepast in andere Europese landen, zoals België, Ierland en Frankrijk.

Ladder goede aansluiting bij inkoopbeleid

Resah heeft een formeel beleid voor maatschappelijk en ecologisch verantwoorde inkoop, vastgelegd in haar Responsible Purchasing Scheme (SPASER). Daarnaast is het bedrijf sinds 2021 in het bezit van het Relations Fournisseurs & Achats Responsables (RFAR)-keurmerk. Voor Resah sluit de Ladder goed aan bij dit beleid, omdat deze kijkt naar de richting die een leverancier inslaat.

“De CO₂-Prestatieladder sluit perfect aan bij deze aanpak. Het hecht waarde aan voortgangstrajecten in plaats van alleen aan de uitgangspositie. Hierdoor kunnen we ons hele leveranciersnetwerk betrekken bij een realistische CO₂-reductieaanpak.” – Resah

Veel CO₂-criteria in aanbestedingen kijken naar de huidige uitstoot van een leverancier. Die aanpak kan organisaties uitsluiten die op dit moment een hoge CO₂-voetafdruk hebben, zelfs als ze hard werken om deze te verminderen. De Ladder beloont een geloofwaardig reductietraject, waardoor deze organisaties een eerlijke kans krijgen om te concurreren.

Hoe de Ladder werkt in een aanbesteding

Organisaties certificeren zich op een van de drie tredes. Elke stap staat voor een hogere ambitie om de CO₂-uitstoot te verminderen. In een aanbesteding beloont de inkoper die ambitie met gunningsvoordeel: hoe hoger de trede, hoe groter het voordeel. In Nederland is dit meestal een fictieve korting op de biedprijs. In Frankrijk adviseert Asea, de partner van SKAO, inkopers om in plaats daarvan een puntensysteem te gebruiken bij de beoordeling, gebaseerd op een initieel juridisch onderzoek en in overeenstemming met de Franse jurisprudentie.

Onafhankelijke, geaccrediteerde certificeringsinstanties controleren de gecertificeerde organisaties. Dit betekent dat de inkoper geen interne CO₂-expertise nodig heeft om de beweringen van leveranciers te toetsen. Leveranciers kiezen het niveau dat past bij hun situatie en ambitie, waardoor de Ladder toegankelijk is voor organisaties van elke omvang. Ook kleine organisaties komen in aanmerking voor bepaalde vrijstellingen. In Nederland en België bestaat ongeveer 75% van de gecertificeerde organisaties uit het MKB.

Niet alleen de Ladder

Resah vertrouwt niet op één enkel instrument om de CO₂-voetafdruk van haar inkoop te verkleinen. Ze kiest haar aanpak per markt.

“We bepalen onze inkoopstrategie op basis van markttypologie, sector en andere factoren en passen de instrumenten die we inzetten hier op aan.” – Resah

In sommige aanbestedingen hanteert Resah criteria op het gebied van energie-efficiëntie of logistiek die de voetafdruk van het contract direct verlagen. In andere gevallen werkt het met contractclausules en voortgangsplannen tijdens de uitvoeringsfase. De Ladder vult deze maatregelen aan door de organisatiebrede reductie-inspanningen van een leverancier te belonen. Daardoor is het eenvoudig te combineren met andere criteria die een inkoper al hanteert.

Resahs eerste aanbesteding met de Ladder

Resah heeft de Ladder in vijf aanbestedingen opgenomen: asbestverwijderingswerkzaamheden, catering en drie onderhoudscontracten. De eerste Ladder-aanbesteding betrof sanering en asbestverwijdering. Vijf van de negen inschrijvers reageerden op het Ladder-criterium met een toezegging voor versie 4.0 van de Ladder, en er werd een aannemer geselecteerd om de werkzaamheden uit te voeren. Op het moment van de gunning waren de inschrijvers nog niet gecertificeerd en hadden ze nog geen keuze gemaakt tussen het certificeren van hun organisatie en het indienen van een projectverklaring. Voor een markt waar de Ladder nog nieuw was, was dat een bemoedigende start. Het toonde aan dat Franse leveranciers bereid waren om mee te doen.

Een duidelijke boodschap aan leveranciers

Resah is duidelijk over wat het van zijn leveranciers verwacht. De nadruk ligt op een geloofwaardig plan en gestage vooruitgang.

“We verwachten niet dat bedrijven perfect zijn, maar wel dat ze een geloofwaardig, gestructureerd traject uitstippelen dat aansluit bij de verwachtingen van de regelgever en de samenleving. De inspanningen worden gedeeld door alle spelers in de toeleveringsketen, en we zijn ervan overtuigd dat collectieve inzet essentieel is om deze wereldwijde uitdaging aan te pakken.” – Resah

Dit komt overeen met wat de Ladder al vele jaren laat zien. Onderzoek toont aan dat gecertificeerde organisaties hun CO₂-uitstoot twee keer zo snel verminderen als gemiddeld. Resah ziet een duidelijk voordeel voor leveranciers die nu beginnen:

“Wie zich vandaag inzet, versterkt zijn veerkracht en toekomstige prestaties.” – Resah

Onderdeel van Franse pilot

Sinds 2024 leidt Asea, specialist in duurzame inkoop en partner van SKAO in Frankrijk, de uitrol van de Ladder in Frankrijk. Asea werkt in een consortium samen met OBsAR, de Franse vereniging voor verantwoorde inkoop, en de aanbestedende diensten RTE en UGAP. Samen passen zij de Ladder aan de Franse context aan. Asea heeft ook de juridische basis laten onderzoeken en aangetoond dat het gebruik van de Ladder volledig in overeenstemming is met de Franse aanbestedingswetgeving en de EU-richtlijnen inzake overheidsopdrachten.

Resah bevindt zich in goed gezelschap. In 2024 publiceerden La Poste, RTE en UGAP de eerste Franse aanbestedingen waarbij de Ladder werd gebruikt, en sindsdien hebben meer openbare inkopers dit voorbeeld gevolgd. De betrokken inkopers delen hun ervaringen in een praktijkgemeenschap die door Asea wordt gecoördineerd. Lees meer over de uitrol van de Ladder in Frankrijk.

“De eerste aanbestedingen van Resah laten zien dat Franse leveranciers klaar zijn om met de Ladder te werken. Ons doel is om meer publieke en private inkopers te helpen dezelfde stap te zetten, met een instrument dat praktisch en beproefd is.” – Jenny Bourhis, directeur van Asea

Wat andere aanbestedende diensten kunnen leren

De ervaring van Resah biedt nuttige lessen voor inkopers elders in Europa. De Ladder kan worden ingevoerd naast criteria die een inkoper al hanteert, dus er is geen nieuwe aanbestedingsstrategie voor nodig. Onafhankelijke certificering houdt de werklast voor de inkoper laag. Een boodschap die vooruitgang beloont, moedigt leveranciers van elke omvang aan om deel te nemen, wat inkopers helpt hun eigen klimaatdoelstellingen via hun toeleveringsketen te bereiken.

Lees meer over de CO₂-Prestatieladder in Frankrijk (Engelstalig), of ontdek hoe u de Ladder in uw eigen aanbestedingen kunt gebruiken.

Voor het eerst gepubliceerd op de community voor publieke inkopers van de Europese Commissie: Building Resilience Through Collective Decarbonization: Resah’s testimonial on the CO₂ Performance Ladder.