1,3 °C opwarming. 425 ppm CO₂ in de atmosfeer. Het mondiale koolstofbudget slinkt snel en raakt binnen afzienbare tijd op.

Klimaatverandering is één van de grootste maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt, met gevolgen die wereldwijd én in Nederland steeds duidelijker zichtbaar worden. Extreem weer komt vaker voor, perioden van droogte duren langer, hevige neerslag veroorzaakt vaker wateroverlast en ecosystemen staan onder druk. Volgens het IPCC bedraagt de door mensen veroorzaakte opwarming inmiddels ongeveer 1,3 °C ten opzichte van de periode 1850–1900. Ook de economische gevolgen nemen toe. Organisaties krijgen steeds vaker te maken met verstoringen in aanvoerketens, schade aan infrastructuur, hogere energiekosten en strengere wet- en regelgeving. Ook in Nederland worden de gevolgen van klimaatverandering steeds zichtbaarder, zoals het KNMI beschrijft.

CO₂ als belangrijkste veroorzaker

De opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door een toename van broeikasgassen in de atmosfeer. Deze gassen houden warmte vast, waardoor de gemiddelde temperatuur stijgt. Van alle broeikasgassen die door menselijke activiteiten worden uitgestoten, speelt koolstofdioxide (CO₂) de grootste rol.

CO₂ ontstaat vooral bij de verbranding van fossiele brandstoffen zoals aardgas, olie en steenkool. Dat gebeurt onder meer bij elektriciteitsopwekking, transport, industriële processen en de verwarming van gebouwen. Ook ontbossing draagt bij aan een hogere concentratie CO₂ in de atmosfeer. Volgens NOAA Global Monitoring Laboratory bedraagt de concentratie CO₂ in de atmosfeer inmiddels meer dan 425 ppm (parts per million), ruim 50% hoger dan vóór de industriële revolutie.

Hoewel ook andere broeikasgassen, zoals methaan en lachgas, bijdragen aan klimaatverandering, staat CO₂ centraal in het internationale klimaatbeleid. Dat komt doordat CO₂ verantwoordelijk is voor een groot deel van de door mensen veroorzaakte opwarming én langdurig in de atmosfeer aanwezig blijft. Een deel van de uitgestoten CO₂ blijft tientallen tot honderden jaren invloed uitoefenen op het klimaat.

Waarom iedere ton CO₂ telt

Klimaatverandering wordt niet veroorzaakt door de uitstoot van één jaar, maar door de totale hoeveelheid CO₂ die zich in de atmosfeer ophoopt. Hoe meer CO₂ wordt uitgestoten, hoe groter de temperatuurstijging. Daarom spreken wetenschappers over een mondiaal CO₂-budget: de maximale hoeveelheid CO₂ die nog kan worden uitgestoten om de opwarming binnen internationaal afgesproken grenzen te houden.

Volgens het Global Carbon Project slinkt dit resterende koolstofbudget snel. Bij het huidige mondiale uitstoottempo is het resterende budget om de opwarming te beperken tot 1,5 °C binnen afzienbare tijd uitgeput. Dat onderstreept dat iedere vermeden ton CO₂ daadwerkelijk bijdraagt aan het beperken van toekomstige klimaatverandering. Elke reductie helpt om de risico’s op verdere opwarming en de gevolgen daarvan te verkleinen.

Internationale klimaatdoelen

Om de opwarming van de aarde te beperken, hebben vrijwel alle landen zich verbonden aan het Klimaatakkoord van Parijs. Het doel is de mondiale temperatuurstijging ruim onder de 2 °C te houden en te streven naar een maximale opwarming van 1,5 °C ten opzichte van het pre-industriële niveau.

Volgens het IPCC zijn daarvoor snelle en ingrijpende emissiereducties noodzakelijk. Wereldwijde broeikasgasemissies moeten de komende decennia sterk afnemen om de klimaatdoelen binnen bereik te houden. Overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben daarin ieder een eigen verantwoordelijkheid.

Wat kan uw organisatie doen?

Organisaties veroorzaken CO₂-uitstoot door onder meer energieverbruik, mobiliteit, productieprocessen en het gebruik van materieel. Daarnaast ontstaat een belangrijk deel van de uitstoot in de keten, bijvoorbeeld bij leveranciers, transporteurs en producenten van ingekochte materialen.

Juist daarom kunnen organisaties een belangrijke bijdrage leveren aan het terugdringen van klimaatverandering. Dat kan door energie efficiënter te gebruiken, over te stappen op duurzame energie, brandstofverbruik te verminderen, emissiearme technieken toe te passen en samen te werken met ketenpartners. Dergelijke maatregelen leveren vaak niet alleen klimaatwinst op, maar ook kostenbesparingen, innovatie en een grotere weerbaarheid voor de toekomst.

Van inzicht naar reductie

Effectieve CO₂-reductie begint met inzicht. Pas wanneer duidelijk is waar emissies ontstaan, kunnen organisaties gerichte maatregelen nemen en de voortgang monitoren.

Een gestructureerde aanpak bestaat doorgaans uit het in kaart brengen van de CO₂-uitstoot, het formuleren van reductiedoelstellingen, het uitvoeren van maatregelen en het periodiek evalueren van de resultaten. Zo ontstaat een continu verbeterproces waarmee organisaties hun uitstoot structureel kunnen verminderen.

De CO₂-Prestatieladder als hulpmiddel

Iedere organisatie kan een bijdrage leveren aan het beperken van klimaatverandering. Dat begint met inzicht in de eigen uitstoot en het nemen van gerichte reductiemaatregelen. De CO₂-Prestatieladder biedt hiervoor een praktisch en bewezen raamwerk waarmee organisaties niet alleen hun eigen emissies verminderen, maar ook samenwerken aan verduurzaming binnen de keten. Zo draagt iedere vermeden ton CO₂ bij aan een gezamenlijke opgave: het beperken van de opwarming van de aarde. Benieuwd hoe dat in de praktijk werkt? Ontdek hoe de CO₂-Prestatieladder uw organisatie op weg helpt.